Για να μπορέσουμε καλύτερα να καταλάβουμε τον χάρτη του παππού, θα πρέπει να ανατρέξουμε στον χάρτη των προγόνων μας. Είναι ο μόνος τρόπος για να μπορέσουμε να εμπεδώσουμε όλα αυτά που θα ειπωθούν από εδώ και πέρα και αυτό το κάνω για να μπορέσεις και εσύ να τα βάλεις σε μια σειρά στο μυαλό σου.

Ας ξεκινήσουμε από το γεγονός πως οι Έλληνες ζούμε σε αυτόν τον τόπο περίπου στα 3.500 χρόνια. Ο χάρτης λοιπόν του παππού έχει τις ρίζες του στον χάρτη των προγόνων. Η αλήθεια είναι πως απέχουμε από εκείνη την εποχή πάρα πολύ, όμως είναι κάπως πιο εύκολο να δούμε ξεκάθαρα τον χάρτη αυτόν από ότι τον δικό μας. Και το επισημαίνω αυτό γιατί τον δικό μας χάρτη δεν τον έχουμε απέναντι, αλλά είμαστε μέσα σε αυτόν και δεν είναι εύκολο να δεις τα πράγματα ξεκάθαρα.

Θα συνεχίσουμε ως εξής: Θα φέρουμε στο μυαλό μας ένα μέσο Έλληνα εκείνης της περιόδου. Ας τον φανταστεί ο καθένας μας όπως επιθυμεί και θα του κάνουμε κάποιες ερωτήσεις. Για παράδειγμα στην ερώτηση πως είναι η ζωή σου; τι πιστεύεις πως θα απαντούσε; Θα μας έλεγε σίγουρα πως η χώρα του απαρτίζεται από βουνά, με λύκους και αρκούδες. Δεν θα ήταν σίγουρος αν θα μπορούσε κάθε μέρα να βρίσκει φαγητό, γενικότητα θα είχε έντονη ανησυχία για την επιβίωση. Επίσης θα μας έλεγε ότι συχνά πυκνά θα υπήρχε πόλεμος και με τους βάρβαρους αλλά και με εμφύλιο. Το σημαντικότερο όμως από όλα όμως είναι πως θα έκανε έντονη αναφορά για τους άλλους γύρω του γιατί αλλιώς η επιβίωση δεν θα ήταν εξασφαλισμένη. Δεν θα μπορούσε να σκεφτεί την απομόνωση του από τους άλλους. Αυτό που λέμε ισχύ εν τη ενώσει.

Και σε ρωτώ: Τι διαφορά έχουμε από τον Έλληνα εκείνης της εποχής που μόλις ανέφερα; Ο οποίος πασχίζει για την επιβίωση του και την εξασφάλιση της εδώ και πόσες χιλιάδες χρόνια; Ας μείνουμε στα πιο σημαντικά σημεία που θα έκανε αναφορά. Δύσκολο περιβάλλον με πρώτο μέλημα την επιβίωση. Επιπλέον η ανάγκη για ασφάλεια, δηλαδή η εξασφάλιση της επιβίωσης. Όταν λοιπόν, η επιβίωση σου εξαρτάται από το περιβάλλον σου, δεν μπορείς ούτε να προβλέψεις ούτε να προγραμματίσεις. Και εδώ που τα λέμε, ακόμη και σήμερα ο προγραμματισμός είναι από τα αδύνατα μας σημεία. Και όταν κάνουμε λόγο για ασφάλεια και επιβίωση έχεις ανάγκη τους γύρο σου. Να το πούμε πιο απλά; Η κυρίαρχη κοινωνική μονάδα δεν είναι το άτομο αλλά η ομάδα. Η οικογένεια, το σόι, η γειτονιά, το χωριό αυτό δηλ. που λέμε οι δικοί μας.

Οπότε, θα λέγαμε πως η πρωταρχική κοινωνική αξία είναι η αλληλεξάρτηση, που μέσα της περικλείει αξίες όπως η αλληλεγγύη, η αλληλοϋποστήριξη και πάει λέγοντας. Όλα αυτά όμως μπορούν να συνοψιστούν σε μια λέξη. Μπορείς να μαντέψεις ποια είναι; Για να σε βοηθήσω αυτή δεν μπορεί να μεταφραστεί σε καμία γλώσσα… Η λέξη λοιπόν φιλότιμο…

Η πραγματικότητα όμως σήμερα είναι πως η αλληλεξάρτηση έχει περιοριστεί στον στενό οικογενειακό κύκλο και σε κάποιους φίλους. Και αναντίρρητα οι κοινωνικές αξίες που έχουν επικρατήσει σταδιακά από τον Β΄Παγκόσμιο πόλεμο και μετά είναι η παραγωγικότητα και η αυτάρκεια.

Με απλά λόγια λοιπόν, στα αστικά κέντρα η πρώτη κοινωνική μονάδα δεν είναι η ομάδα αλλά το άτομο. Οπότε σε μια τέτοια κοινωνία να πας να πορευτείς με τον χάρτη της αλληλεξάρτησης… Θα χάσει η μάνα το παιδί και το παιδί την μάνα. Και σε αυτό το σημείο δώσε μεγάλη προσοχή. Μια από τις πρώτες συνέπειες της αλλαγής από την αλληλεξάρτηση στην ατομική αυτάρκεια είναι η κοινωνική απομόνωση.

Και κρατάω κάτι εγώ προσωπικά από τον συγγραφέα… Το γεγονός πως τώρα οι περισσότεροι επισκέπτονται έναν ειδικό (ψυχολόγο) λέγοντας πως έχουν κατάθλιψη από τα οικονομικά, στην πραγματικότητα δεν την έχουν… Το πρόβλημα ξέρεις ποιο είναι; Όντας και τα χρήματα περιορισμένα… Η κοινωνική απομόνωση! Καταθλίβονται γιατί έχουν αποδικτυωθεί κοινωνικά. Έχουν μείνει μόνοι. Και από την στιγμή που συμβαίνει αυτό, που θα βρεις ανθρώπους να κάνεις επαφή; Την ευκαιρία να κάνεις φίλους; Που ακριβώς θα φλερτάρεις για να βρεις κοπέλα σύντροφο κτλ;

Ας μην κρυβόμαστε… έτσι όπως έχουμε δημιουργήσει την ζωή μας κακά τα ψέματα τις περισσότερες ευκαιρίες για την κοινωνική δικτύωση την έχουμε στον χώρο εργασίας μας, εκεί που ξοδεύουμε τον περισσότερο μας χρόνο. Και ας μην γελιόμαστε το εργασιακό περιβάλλον δεν είναι μόνο οι σχέσεις με τους συναδέλφους… Και τι εννοώ… οι πιο πολλές σχέσεις εξωσυζυγικές, δημιουργούνται από το εργασιακό αυτό περιβάλλον ευρύτερο ή μη.

Παρόλα αυτά… δεν είναι όλοι σε θέση να αξιοποιήσουν την κοινωνική δικτύωση που τους προσφέρει ο εργασιακός χώρος. Διότι υπάρχουν περιπτώσεις που το εργασιακό περιβάλλον ευνοεί χωρίς να υπάρχουν δεσμεύσεις την κοινωνική δικτύωση, όμως κάποιοι δεν έχουν τις απαραίτητες κοινωνικές ικανότητες. Δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί πως ένα μεγάλο ποσοστό εκείνων που καταθλίβονται στην ουσία έχουν θέμα κοινωνικής απομόνωσης. Και το θέμα αυτό οφείλεται σε δυο παράγοντες. Ο πρώτος είναι να είσαι ντροπαλός και δεν παίρνεις την πρωτοβουλία να δημιουργήσεις σχέσεις. Και ο δεύτερος είναι η αδυναμία του να δικτυωθείς κοινωνικά.

Που σημαίνει… Άλλο κοινωνικές ικανότητες και άλλο ικανότητες κοινωνικής δικτύωσης. Μην λησμονούμε το γεγονός πως η κοινωνία μας πάντα είχε πολλούς μηχανισμούς κοινωνικής δικτύωσης, για παράδειγμα ονομαστικές γιορτές, διάφορα πανηγύρια, τοπικά έθιμα και πόσα ακόμη. Κάποτε είχαμε την γειτονιά όπου η κοινωνική αξία ήταν η αλληλεξάρτηση. Έδινε τις ευκαιρίες για κοινωνική επαφή. Πλέον η αξία που υπάρχει και έγινε θεσμός στις μεγάλες πόλεις είναι η παραγωγικότητα. Και αν κάναμε μια σύγκριση του τότε με το σήμερα μια από τις σημαντικότερες διαφορές είναι ο ελεύθερος χρόνος… Για σκέψου το…

Άλλα θέλω και άλλα κάνω… Ο χάρτης των προγόνων Part3

Share On