Μέσα από πολύ εύστοχα παραδείγματα που μας προσφέρει ο συγγραφέας μπορούμε να κατανοήσουμε και να αποκωδικοποιήσουμε ακόμη περισσότερα. Και ένα τέτοιο παράδειγμα είναι το επόμενο για το ωραίο που θα ακούσουμε… Για το τέρας που έγινε θεά. Κράτησε το αυτό το τελευταίο και θα το καταλάβεις στην συνέχεια.

Ας γυρίσουμε 70 χρόνια πίσω και να σκεφτούμε πως σε μια επαρχιακή πόλη( σκέψου όποια θέλεις) στην οποία ζει η θείας σου (30χρόνων) που είναι παντρεμένη με τον θείο σου (40 χρονών) μάλιστα εκείνος διατηρεί και ένα καφενείο και έχουν αποκτήσει και 3 παιδία… Το έχουμε; Ως είθισται ο άντρας είναι η κολώνα του σπιτιού, όμως με τα έσοδα του καφενείου τα πράγματα είναι οικονομικά στριμωγμένα… Κοινώς δεν τα πολύ βγάζουν πέρα. Και για να μπορέσει η θεία να βοηθήσει την κατάσταση αρχίζει το πλέξιμο. Έχει το σπίτι να φέρει βόλτα, έχει τα παιδία, όμως βρίσκει και 6 ώρες την ημέρα για το πλέξιμο. Που σημαίνει πως κάθε 3ημέρο περίπου πουλάει και από ένα πουλοβεράκι για να συνδράμει στα οικονομικά του σπιτιού. Δηλαδή, παράγει 12-15 πουλόβερ το μήνα. Και το χειμώνα έχει ένα σταθερό εισόδημα. Μέχρι εδώ καλά; Κατανοητά;

Μια μέρα λοιπόν η θεία παραλαμβάνει ένα δώρο… μια πλεκτομηχανή… Καταλαβαίνεις τη τυχερή μέρα ήταν για εκείνη. Μόλις λοιπόν έμαθε πως δουλεύει… τι έκανε η θεία; μπήκε στην διαδικασία να δοκιμάσει το παραγωγικό δυναμικό της μηχανής. Και που λες η θεία μέσα σε έξι ώρες έφτιαξε τα βασικά κομμάτια για έξι πουλόβερ… Θα μπορούσε και παραπάνω όμως ξέμεινε από μαλλί. Καταλαβαίνεις χαρά που την είχε η θεία. Κατάλαβε πως με την παραγωγή αυτή που θα μπορούσε να βγάζει πολλά περισσότερα από το καφενείο του θείου. Η θεία πριν την μηχανή έφτιαχνε το μήνα, με την μέχρι 15, τώρα θα μπορούσε να φτιάχνει 50!

Και αν τα παραπάνω που ανέφερα μόλις τα κάνεις εικόνα τι αντιλαμβάνεσαι; τη βιομηχανική επανάσταση. Όπερ σημαίνει πως η τεχνολογία έδωσε τη δυνατότητα να αυξηθεί η παραγωγή με ξέφρενους ρυθμούς. Και το τέρας το αντιλαμβάνεσαι πιο είναι τώρα; η παραγωγικότητα! Με γονείς την τεχνολογία και το κέρδος. Πρόσεξε όμως να δεις σε αυτό το σημείο τι γίνεται… Η θεία που λες, μετά από ένα διάστημα 4 μηνών δεν είχε μέσα στο σπίτι θέση για να τοποθετήσει τα πουλόβερ. Το θέμα τώρα πιο είναι… πως έφτιαξε μεγάλες ποσότητες πουλόβερ αλλά δεν υπήρχε η απαιτούμενη ζήτηση και τα πουλόβερ ξέμεναν στο σπίτι..

Η αλήθεια είναι πως στην αρχή η παραγωγικότητα έδειχνε να είναι ευλογία. Πολλά προϊόντα έγιναν προσιτά στον κόσμο και ταυτόχρονα το βιοτικό επίπεδο άρχισε να ανεβαίνει. Αναντίρρητα η τεχνολογία έκανε πιο εύκολη τη ζωή. Στα πρώτα στάδια λοιπόν της βιομηχανικής επανάστασης, η ζήτηση που υπήρχε για υλικά αγαθά ήταν μεγάλη. Οπότε η κοινωνία απορροφούσε τα προϊόντα της παραγωγής. Κάποια στιγμή όμως η τεχνολογία έδωσε τη δυνατότητα να αυξήσουν οι βιομηχανίες την παραγωγή τους. Και η παραγωγικότητα έγινε υπέρ – παραγωγικότητα. Που σημαίνει πως η προσφορά ήταν μεγαλύτερη κατά πολύ από την ζήτηση. Και οι βιομηχανίες αντιμετώπισαν το ίδιο πρόβλημα με την θεία που βρέθηκε με πολύ παραπάνω πουλόβερ. Όμως στο χώρο της βιομηχανίας οι ποσότητες ήταν τεράστιες.

Σιγά σιγά λοιπόν κάθε επιχειρηματίας άρχισε να καταλαβαίνει πως για να μπορεί να σταθεί η υπέρ – παραγωγή, χρειάζεται τι; την υπέρ- κατανάλωση. Και εδώ είναι που γεννήθηκαν η διαφήμιση και η έρευνα αγοράς. Δηλαδή, η θεία είχε ένα πρόβλημα να απαλλαγεί από τα πολλά πουλόβερ, αλλά ταυτόχρονα να μην χάσει τα κέρδη. Και εδώ είναι ο θείος που πετάει την μεγάλη ατάκα. Πούλησε τα πιο φτηνά! Όμως ο κόσμος πως θα το μάθαινε αυτό; Καλό πουλοβεράκι και οικονομικό; Θα λέγαμε πως με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε το μάρκετινγκ και η διαφήμιση. Και εδώ καλό θα ήταν να αναφέρουμε το εξής: Οι ποσότητες που παράγονται σήμερα σε κάθε τομέα δεν είναι με βάση την υπάρχουσα ζήτηση, αλλά τη δυνατότητα να δημιουργήσεις ζήτηση η οποία να καλύπτει τη δυνατότητα παράγωγης και αποθήκευσης που έχεις. Και δικαιολογημένα ο συγγραφέας αποκαλεί τέρας την παραγωγή, διότι δεν ξέρει που να σταματήσει. Η κατάσταση στην οποία έφτασε η σημερινή ποιότητα ζωής που ζούμε είναι αποτέλεσμα των παρενεργειών της υπέρ – παραγωγής.

Αν έχεις ακούσει και τα προηγούμενα podcast, σε πολλές περιπτώσεις η προσκόλληση στον περιβόητο χάρτη του παππού μπορεί να μας οδηγήσει σε ταλαιπωρία τόσο σωματική όσο και ψυχική. Σε αυτήν την περίπτωση πάμε αντίθετα! Παιδευόμαστε διότι έχουμε παραβιάσει τους κανόνες του ευ ζην που μας έδωσε ο παππούς. Έχεις το μισθό σου… αλλά θέλεις μια πιο πλούσια ζωή και να σου οι κάρτες και τα δάνεια… το χέρι να φτάσει πιο μακριά από ότι μπορεί!

Και τα σαΐνια που κατέχουν τα μέσα παραγωγής μόλις κατάλαβαν τις μεγάλες δυνατότητες κέρδους που έδινε η τεχνολογία τι έκαναν; παρήγαγαν όσα περισσότερα μπορούσαν. Τι είπαμε πριν; Η παραγωγικότητα που οδήγησε; Ακριβώς στην υπέρ –κατανάλωση. Και για να υπάρξει υπέρ- κατανάλωση τι χρειάζεται; Ναι! Υπέρ- ζήτηση και υπέρ- χρήμα! Η Υπέρ- ζήτηση θα πει να ζητάς παραπάνω από ότι χρειάζεσαι. Και αυτό το πετυχαίνει η διαφήμιση. Ο καθημερινός βομβαρδισμός λοιπόν ο οποίος αλλοιώνει τη συνείδηση μας. Αυτήν την νόμιμη πλύση εγκεφάλου. Με τον τρόπο αυτόν πάμε στην υπέρ-ζήτηση, η οποία μας οδηγεί στον υπέρ- καταναλωτισμό. Και για να γίνει αυτό χρειάζεται χρήμα…

Κοίτα τώρα να δεις πως γίνεται το πάντρεμα σε όλα τα παραπάνω. Έχουμε τον μεγαλοβιομήχανο ο οποίος ψάχνει λύσεις για το πως θα ξεφορτωθεί το απόθεμα του. Ας πούμε πως έχει να κάνει με αυτοκίνητα. Τα έχει και περιμένουν, αλλά η παραγωγή θα βγάλει πάλι.. Σαν πολλά μαζεύονται… Ψάχνει λοιπόν λύσεις. Και μέσα στις λύσεις μιλάει και με έναν τραπεζίτη. Ο βιομήχανος του λέει ότι έχει απόθεμα και τι να κάνω; Ο τραπεζίτης του λέει πούλα σε φτηνότερη τιμή, ο βιομήχανος απατάει πουλάω αλλά δεν βλέπω να παίζει χρήμα στον κόσμο… Και ο τραπεζίτης του λέει δώσε δάνειο.. Ο βιομήχανος φοβάται μην χρεοκοπήσει.. και ο τραπεζίτης του λέει θα το δίνω εγώ. Εσύ από εμένα θα παίρνεις τα χρήματα κανονικά για να μπορέσω και εγώ να βγάλω κάτι… Και να σου οι διαφημίσεις με τα αυτοκίνητα τις θυμάσαι;

Δηλαδή, πριν από περίπου 40 χρόνια το χρήμα αγόραζε, τα τελευταία χρόνια το χρήμα πωλείται. Η αρχή έγινε με τις δόσεις και τις συναλλαγματικές. Έπειτα, στον χορό μπήκαν και οι πιστωτικές κάρτες. Και όλη η προσπάθεια γίνεται για να κατανοήσουμε καλύτερα πως και με ποιον τρόπο η υπέρ – παραγωγικότητα και το υπέρ- χρήμα επηρέασαν την ποιότητα της καθημερινής μας ζωής… Τι όχι;

Άλλα θέλω και άλλα κάνω… Πάμε στα ωραία… Part4

Share On